مطهر امام رضا را نبوسند « 1 » . ولى در نتيجهء وضع جغرافيائى و مجاورت بسيار با مرز توران ، مشهد پيوسته در معرض تاخت‌وتاز و تهاجم بوده و مثل ديگر شهرهاى سرحدى خراسان تاريخ آشفته و پرماجرا داشته است . در زمان پادشاهى شاه عباس ( 1587 ميلادى ) مشهد يك بار از ناحيهء ازبكها تسخير گرديده و در موقع حملهء محمود افغان صدمهء بسيار ديده است ، ولى در عهد نادر شاه فاتح با وجود آنكه وى بعد از احراز مقام شاهى سعى نمود مذهب شيعه را مطرود سازد « 2 » باز رونق و آبادانى آن تجديد گرديد ، زيراكه نادر غالبا در مشهد اقامت مىنمود و به تعمير بارگاه امام رضا و آراستگى آن پرداخت و براى خود و پسرش كه بعدا بواسطهء حسادت او را كور كرد قبرى ساخته بود . پس از مرگ نادر مشهد در دست نوادهء كور او شاهرخ باقى ماند و در زمان حكومت سست‌بنيادش بواسطهء تاخت‌وتاز سالانهء ازبكها جمعيت آنجا از 60 هزار به 20 هزار تقليل يافت تا در خاتمه قرن مزبور آقا محمد خان قاجار با قساوت بسيار شاهرخ را زجركش كرد . در قرن حاضر هم مشهد چندين دفعه بر ضد حكومت مركزى شورش نمود ، بيشتر از آن جهت كه اين شهر نسبت به خاندان قاجار تنفر و انزجار داشت و بيش از يك‌بار هم دولت به لشكركشى در آن حدود ناچار گرديد ، ولى اينك در رديف ساير نقاط ايران در يد اقتدار ناصر الدين شاه تابع و تسليم است . اندازه و نقشهء شهر - مشهد مانند شهرهاى ديگر نسبتا معتبر شرق با ديوار گلى محصور است و در فواصل معينى برج‌هاى گلى دارد ، ديوارها در قسمت تحتانى نه پا و در بالا چهار پا قطر داشته و بعلاوه سنگرى كه يك پا ضخامت آن بوده و فعلا

--> ( 1 ) - من از سادات شيعه در كربلا پرسيدم كه از لحاظ آنها اهميت اماكن مقدس مذهبى بر چه پايه است كه بشرح ذيل جواب دادند : 1 - مكه 2 - مدينه 3 - نجف 4 - كربلا 5 - كاظمين 6 - مشهد 7 - سامره در كنار دجله 8 - قم . هر شيعهء ايرانى بعد از كربلا مشهد را قرار مىدهد . زائران حج صاحب عنوان حاجى و زائران كربلا و مشهد ، كربلائى و مشهدى مىشوند . ( 2 ) - نقشهء ترويج مذهب تسنن بوسيلهء نادر شاه از لحاظ سياسى بود وى مىخواست بدان وسيله مسلمانهاى جهان را از تبريز تا دهلى زير لواى فرمانرواى واحدى جمع كند .